Nghiên cứu về Marx trong thời kỳ Covid-19

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=windows-1252"</head><body> <p style="text-align:justify"><strong>B&aacute;o ch&iacute; đưa tin những cuốn s&aacute;ch li&ecirc;n quan đến bộ <em>Tư bản</em> của Karl Marx đang b&aacute;n rất chạy ở Nhật Bản trong thời gian gần đ&acirc;y (từ th&aacute;ng 5-2021), điều n&agrave;y cho thấy một bộ phận người d&acirc;n bắt đầu &yacute; thức hơn về c&aacute;c vấn đề x&atilde; hội v&igrave; dịch COVID-19. C&aacute;c t&aacute;c phẩm của Marx gi&uacute;p ch&uacute;ng ta hiểu được những t&igrave;nh huống như đại dịch kh&ocirc;ng chỉ&nbsp;ảnh hưởng đến tất cả c&aacute;c bộ phận của x&atilde; hội theo c&ugrave;ng một c&aacute;ch, gi&uacute;p truy t&igrave;m kết cấu một trật tự thế giới nh&acirc;n đạo, tiến bộ, d&acirc;n chủ hơn trong tương lai. </strong></p> <p style="text-align:center"><img alt="" src="http://www.thanhdoan.hochiminhcity.gov.vn/ThanhDoan/webtd/Content/news/2021/8/34575/Marx%20-%20Copy.jpg" style="height:385px; width:600px" /></p> <p style="text-align:center"><span style="font-size:11px"><em>Kh&aacute;ch tham quan ng&ocirc;i nh&agrave; nơi Karl Marx sinh ra tại Trier, Đức. (Nguồn: THX/TTVN)</em></span></p> <p style="text-align:justify">1. Với những tiến bộ của khoa học, nh&acirc;n loại cuối c&ugrave;ng sẽ vượt qua cuộc khủng hoảng do dịch&nbsp;COVID-19 g&acirc;y ra. Nhiều đ&uacute;c kết l&yacute; luận, triết l&yacute; sẽ xuất hiện; song song đ&oacute; nhiều c&aacute;ch ph&acirc;n t&iacute;ch, l&yacute; giải sẽ được c&ocirc;ng bố trước người d&acirc;n v&agrave; ch&iacute;nh phủ. <em><strong>Tuy vậy, c&acirc;u hỏi đặt ra l&agrave; liệu thế giới hậu COVID-19 sẽ giống như trước đ&acirc;y hay n&oacute; sẽ thay đổi, liệu trật tự tư bản sẽ trở n&ecirc;n v&ocirc; nh&acirc;n đạo v&agrave; b&oacute;c lột hơn kh&ocirc;ng(!)? </strong></em>Thomas L Friedman - t&aacute;c giả của cuốn s&aacute;ch nổi tiếng &ldquo;Thế giới phẳng&rdquo; đ&atilde; viết rằng: <em>&ldquo;COVID-19​&nbsp;l&agrave; một con voi đen. Đ&oacute; l&agrave; kết quả logic của c&aacute;c cuộc chiến tranh t&agrave;n ph&aacute; ng&agrave;y c&agrave;ng gia tăng của ch&uacute;ng ta chống lại thi&ecirc;n nhi&ecirc;n</em>&rdquo;. T&igrave;nh h&igrave;nh thế giới hiện nay c&oacute; thể l&agrave; một vấn đề của nhiều cuộc tranh luận c&ocirc;ng khai, trong đ&oacute; việc t&igrave;m hiểu c&aacute;c t&aacute;c phẩm m&agrave; Marx đ&atilde; viết.</p> <p style="text-align:justify">&nbsp;&ldquo;<em>C&aacute;c nh&agrave; triết học đ&atilde; chỉ giải th&iacute;ch thế giới bằng nhiều c&aacute;ch kh&aacute;c nhau, song vấn đề l&agrave; cải tạo thế giới</em>&rdquo;, Marx viết trong Luận cương về Feuerbach. Đ&acirc;y l&agrave; tiền đề cơ bản của việc theo đuổi triết học của Marx&nbsp;v&agrave; người đồng ch&iacute; của &ocirc;ng - Friedrich&nbsp;Engels. Hai &ocirc;ng đ&atilde; ph&acirc;n t&iacute;ch sự tồn tại của con người, mối quan hệ giữa con người v&agrave; thi&ecirc;n nhi&ecirc;n, phương thức sản xuất, sự h&igrave;nh th&agrave;nh con người v&agrave; nền kinh tế diễn ra.</p> <p style="text-align:justify">Trong khi khẳng định rằng lao động l&agrave; nguồn gốc của mọi của cải, &nbsp;t&aacute;c dụng của lao động trong qu&aacute; tr&igrave;nh chuyển biến từ vượn th&agrave;nh người, Marx v&agrave; Engels&nbsp;đ&atilde; ph&acirc;n t&iacute;ch mối quan hệ biện chứng của con người v&agrave; tự nhi&ecirc;n: &ldquo;<em>Lao động trước hết l&agrave; một qu&aacute; tr&igrave;nh diễn ra giữa con người v&agrave; tự nhi&ecirc;n, một qu&aacute; tr&igrave;nh trong đ&oacute;, bằng hoạt động của ch&iacute;nh m&igrave;nh, con người l&agrave;m trung gian, điều tiết v&agrave; kiểm tra sự trao đổi chất giữa họ v&agrave; tự nhi&ecirc;n</em>&rdquo;. Sự vận động đ&oacute;, con người t&aacute;c động v&agrave;o tự nhi&ecirc;n b&ecirc;n ngo&agrave;i v&agrave; l&agrave;m cho n&oacute; thay đổi, đồng thời cũng thay đổi bản chất của ch&iacute;nh m&igrave;nh. Marx tiếp tục giải th&iacute;ch rằng qu&aacute; tr&igrave;nh lao động kh&ocirc;ng l&agrave; g&igrave; ngo&agrave;i qu&aacute; tr&igrave;nh sản xuất.</p> <p style="text-align:justify">&Ocirc;ng cho thấy lao động l&agrave; nguồn gốc của của cải v&agrave; c&aacute;ch thức để sức lao động tiếp tục tạo ra gi&aacute; trị thặng dư. Trong t&aacute;c phẩm <em>Tư bản</em>, Marx giải th&iacute;ch l&agrave;m thế n&agrave;o dưới chủ nghĩa tư bản, gi&aacute; trị thặng dư được chiếm đoạt bởi c&aacute;c nh&agrave; tư bản, những người l&agrave; chủ sở hữu của c&aacute;c phương tiện sản xuất. Marx cũng giải th&iacute;ch l&agrave;m thế n&agrave;o sự chiếm đoạt gi&aacute; trị thặng dư n&agrave;y dẫn đến t&iacute;ch lũy của cải ở một cực t&iacute;ch tụ của cải v&agrave; một cực t&iacute;ch tụ đ&oacute;i ngh&egrave;o. Đ&acirc;y&nbsp;l&agrave; hai mặt của một đồng tiền tư bản ở từng nước v&agrave; tr&ecirc;n phạm vi thế giới. Sự bất b&igrave;nh đẳng như vậy được phản &aacute;nh trong điều kiện l&agrave;m việc v&agrave; sinh hoạt khốn khổ của người lao động.</p> <p style="text-align:justify">2. Trong l&ograve;ng x&atilde; hội tư bản, đời sống của người lao động tuy c&oacute; được cải thiện, nhưng số người bị &ldquo;hất&rdquo; ra h&egrave; phố, số người ngh&egrave;o khổ vẫn ng&agrave;y c&agrave;ng tăng. Hiện nay, việc &aacute;p dụng m&aacute;y m&oacute;c hiện đại vẫn kh&ocirc;ng l&agrave;m thay đổi bản chất b&oacute;c lột gi&aacute; trị thặng dư của chủ nghĩa tư bản hiện đại. Khi x&atilde; hội ở trong t&igrave;nh trạng suy tho&aacute;i, người lao động phải chịu đựng nghi&ecirc;m trọng nhất. Người lao động c&oacute; một g&aacute;nh nặng k&eacute;p để chịu đựng nhờ vai tr&ograve; của m&igrave;nh như một c&ocirc;ng nh&acirc;n v&agrave; cũng l&agrave; một th&agrave;nh vi&ecirc;n của x&atilde; hội đang đau khổ.</p> <p style="text-align:justify">Ph&acirc;n t&iacute;ch c&acirc;u hỏi về vấn đề nh&agrave; ở của x&atilde; hội, đặc biệt l&agrave; c&aacute;ch m&agrave; giai cấp tư sản giải quyết vấn đề nh&agrave; ở,&nbsp;Engels&nbsp;chỉ ra: &ldquo;<em>c&aacute;c khu vực ngh&egrave;o trong đ&oacute; c&ocirc;ng nh&acirc;n đ&ocirc;ng đ&uacute;c với nhau l&agrave; nơi sinh sản của tất cả những dịch bệnh m&agrave; thỉnh thoảng ảnh hưởng đến c&aacute;c th&agrave;nh thị. Bệnh tả, bệnh sốt ph&aacute;t ban, bệnh thương h&agrave;n, bệnh đậu m&ugrave;a v&agrave; c&aacute;c bệnh t&agrave;n ph&aacute; kh&aacute;c đ&atilde; l&acirc;y lan mầm bệnh của ch&uacute;ng trong bầu kh&ocirc;ng kh&iacute; dịch bệnh v&agrave; nước độc của c&aacute;c khu lao động n&agrave;y</em>&rdquo;. Điều n&agrave;y giải th&iacute;ch tại sao người ngh&egrave;o v&agrave; người lao động nhập cư của tất cả c&aacute;c quốc gia đang phải đối mặt với những kh&oacute; khăn kh&ocirc;ng thể tưởng tượng được v&agrave; trở th&agrave;nh nạn nh&acirc;n của đại dịch COVID-19.</p> <p style="text-align:justify">Tuy&ecirc;n bố chung mang t&ecirc;n &ldquo;<em>C&aacute;c biện ph&aacute;p ngay lập tức để bảo vệ sức khỏe v&agrave; quyền của người d&acirc;n</em>&rdquo; do 85 đảng cộng sản, đảng c&ocirc;ng nh&acirc;n ở nhiều quốc gia k&yacute; t&ecirc;n n&ecirc;u r&otilde; rằng&nbsp;trước khi&nbsp;dịch COVID-19 b&ugrave;ng&nbsp;ph&aacute;t,&nbsp;t&igrave;nh trạng thiếu hụt nghi&ecirc;m trọng trong hệ thống y tế ở tất cả c&aacute;c nước tư&nbsp;bản,&nbsp;trong khi ch&iacute;nh phủ tư sản đang phục vụ vốn&nbsp;lớn,&nbsp;để đạt được lợi nhuận của c&aacute;c nh&oacute;m độc&nbsp;quyền,&nbsp;để thương mại h&oacute;a v&agrave; tư nh&acirc;n h&oacute;a ng&agrave;nh y tế để thực hiện c&aacute;c ch&iacute;nh s&aacute;ch chống&nbsp;nh&acirc;n d&acirc;n.&nbsp;Về vấn đề n&agrave;y,&nbsp;nh&agrave; nghi&ecirc;n cứu Joseph Jonara lưu &yacute;:&nbsp;&ldquo;Đại dịch cũng phơi b&agrave;y t&igrave;nh trạng tồi tệ của dịch vụ y tế quốc gia (NHS) sau một thập kỷ thắt lưng buộc bụng v&agrave; v&agrave;i thập kỷ tư nh&acirc;n h&oacute;a v&agrave; thị trường h&oacute;a. Anh c&oacute; rất &iacute;t giường, chỉ 2,8 tr&ecirc;n một ngh&igrave;n người - để so s&aacute;nh H&agrave;n Quốc c&oacute; 11,5, Đức c&oacute; 8,3, Italia c&oacute; 3,4 - v&agrave; thậm ch&iacute; &iacute;t giường chăm s&oacute;c đặc biệt hơn&rdquo;.</p> <p style="text-align:justify">Nhiều thập kỷ ch&iacute;nh s&aacute;ch tư bản&nbsp;nhằm tối đa h&oacute;a lợi nhuận,&nbsp;bất kể hậu quả x&atilde; hội hoặc người&nbsp;lao động,&nbsp;dẫn đến người lao động dễ bị tổn thương&nbsp;ngay b&acirc;y giờ. Chuỗi cung ứng d&agrave;i v&agrave; cắt giảm bệnh viện c&ocirc;ng khiến người lao động ho&agrave;n to&agrave;n kh&ocirc;ng sẵn s&agrave;ng đối ph&oacute; với cuộc khủng hoảng. Mĩ v&agrave; ch&acirc;u &Acirc;u thực sự phơi b&agrave;y những hậu quả t&agrave;n ph&aacute; của việc cắt giảm c&aacute;c nguồn lực y tế c&ocirc;ng cộng kết hợp với tư nh&acirc;n h&oacute;a.</p> <p style="text-align:justify">Mặc d&ugrave; COVID-19 mới l&agrave; ng&ograve;i nổ của cuộc khủng hoảng kinh&nbsp;tế,&nbsp;n&oacute; phơi b&agrave;y sự dễ bị tổn thương to lớn&nbsp;của&nbsp;nền kinh tế thế giới, đ&atilde; lung lay tr&ecirc;n bờ vực suy tho&aacute;i,&nbsp;dẫn đến&nbsp;c&aacute;c vấn đề cơ bản của cuộc khủng hoảng 2008 - 2009&nbsp;vẫn chưa được giải&nbsp;quyết. Trước đ&acirc;y,&nbsp;Trump v&agrave; c&aacute;c nh&agrave; tư bản buộc phải bơm h&agrave;ng trăm tỷ USD v&agrave;o nền kinh tế,&nbsp;bao gồm cả việc&nbsp;đặt trực tiếp v&agrave;o t&uacute;i của người lao động. Điều n&agrave;y kh&ocirc;ng xuất ph&aacute;t từ mối quan t&acirc;m về số phận của người d&acirc;n,&nbsp;nhưng&nbsp;để tr&aacute;nh sự sụp đổ ho&agrave;n to&agrave;n của hệ thống tư bản. C&aacute;c biện ph&aacute;p của họ chỉ c&oacute; thể l&agrave;m chậm cuộc khủng hoảng chứ kh&ocirc;ng thể kh&ocirc;ng giải quyết triệt để n&oacute;.</p> <p style="text-align:justify">Theo <em>TheGuardian.com</em>, một cuộc khảo s&aacute;t gần đ&acirc;y&nbsp;ở Mĩ&nbsp;cho thấy cứ 01 trong 8 người Mĩ đ&atilde; phải giảm chi ti&ecirc;u thực phẩm để chi trả cho chăm s&oacute;c sức khỏe, với người Mĩ da đen c&oacute; khả năng kh&ocirc;ng đủ khả năng chăm s&oacute;c sức khỏe chất lượng cao gấp đ&ocirc;i so với người Mĩ da trắng. Khi đại dịch xảy ra, một gia đ&igrave;nh da đen trung b&igrave;nh c&oacute; 1.500 USD tiền tiết kiệm khẩn cấp, trong khi một gia đ&igrave;nh da trắng điển h&igrave;nh c&oacute; số tiền gấp năm lần số tiền đ&oacute;, theo&nbsp;Cục Dự trữ Li&ecirc;n bang. Chỉ c&oacute; 10% gia đ&igrave;nh Latin c&oacute; đủ tiền tiết kiệm để trang trải 6 th&aacute;ng chi ph&iacute;, so với 36% gia đ&igrave;nh da trắng. Sự bất b&igrave;nh đẳng chủng tộc trong việc tiếp cận dinh dưỡng đầy đủ đe dọa triển vọng l&acirc;u d&agrave;i của một thế hệ trẻ em da đen v&agrave; da n&acirc;u rất r&otilde; trong x&atilde; hội Mĩ. Chủ nghĩa tự do mới đ&atilde; l&agrave;m trầm trọng th&ecirc;m sự bất b&igrave;nh đẳng x&atilde; hội v&agrave; b&acirc;y giờ n&oacute; sẽ phải trả một c&aacute;i gi&aacute; lớn hơn.</p> <p style="text-align:justify">&nbsp;&ldquo;<em>C&aacute;c ch&iacute;nh s&aacute;ch t&acirc;n tự do được th&uacute;c đẩy bởi c&aacute;c ch&iacute;nh trị gia tư bản đ&atilde; r&uacute;t ruột gi&aacute;o dục c&ocirc;ng cộng v&agrave; c&aacute;c dịch vụ c&ocirc;ng cộng n&oacute;i chung trong những thập kỷ qua</em>&rdquo;, như&nbsp;ch&iacute;nh trị gia người Mĩ - Bernie Sanders&nbsp;đ&atilde; chỉ&nbsp;ra,&nbsp;c&ocirc;ng ch&uacute;ng kh&ocirc;ng được bảo vệ trong dịch bệnh do thiếu một hệ thống&nbsp;bảo hiểm y tế to&agrave;n d&acirc;n.&nbsp;Một 1/2 số gia đ&igrave;nh thuộc tầng lớp lao động kh&ocirc;ng c&oacute; nguồn lực để đối ph&oacute; với trường hợp khẩn cấp 400 USD.&nbsp;</p> <p style="text-align:justify">Những diễn biến trong hai thập kỷ qua đ&atilde; buộc c&aacute;c nh&agrave; tư bản phải nghĩ đến c&aacute;c ch&iacute;nh s&aacute;ch kinh tế mới, kế hoạch mới duy tr&igrave; việc khai th&aacute;c nguồn lực từ c&aacute;c tầng lớp lao động. Trước COVID-19, nền kinh tế tư bản thế giới đ&atilde; phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng v&agrave;o năm 2008, khi nền kinh tế Mĩ phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng&nbsp;l&acirc;y lan từ dưới l&ecirc;n, bắt đầu từ những người mua nh&agrave; qu&aacute; lạc quan, vay nợ dưới chuẩn qu&aacute; nhiều.&nbsp;Đại dịch hiện nay đ&atilde; đẩy trật tự kinh tế thế giới l&ecirc;n m&aacute;y thở oxy.</p> <p style="text-align:justify">3. C&oacute; nhiều người nghĩ rằng đại dịch n&agrave;y đang ảnh hưởng đến tất cả c&aacute;c quốc gia, tất cả c&aacute;c cộng đồng v&agrave; tất cả c&aacute;c tầng lớp theo c&ugrave;ng một c&aacute;ch vốn c&oacute; trước đ&acirc;y. Do đ&oacute;, trước ti&ecirc;n n&ecirc;n cho ph&eacute;p c&aacute;c ch&iacute;nh phủ xử l&yacute; n&oacute; v&agrave; sau đ&oacute; đấu tranh cho mối quan t&acirc;m của ch&uacute;ng ta. Song điều đ&oacute; kh&ocirc;ng đ&uacute;ng, bởi c&aacute;c nh&agrave; tư bản th&ocirc;ng minh hơn, tinh vi hơn. Họ đang nh&acirc;n danh cuộc chiến chống lại đại dịch, c&aacute;c ch&iacute;nh phủ tư bản đang nắm quyền kiểm so&aacute;t nhiều hơn trong tay họ.</p> <p style="text-align:justify">Trong việc t&igrave;m kiếm, chọn lựa triết học cho một thế giới mới, chủ nghĩa Marx ti&ecirc;u biểu như một l&yacute; luận khoa học c&aacute;ch mạng. Ba bộ phận kh&ocirc;ng thể thiếu của chủ nghĩa Marx, như V. I. Lenin v&agrave; c&aacute;c nh&agrave; triết học Marxist đ&atilde; chỉ ra, l&agrave; triết học Marx với chủ nghĩa duy vật biện chứng, kinh tế học của Marx&nbsp;m&agrave; cốt l&otilde;i nhất l&agrave; học thuyết gi&aacute; trị thặng dư v&agrave; học thuyết về chủ nghĩa x&atilde; hội.</p> <p style="text-align:justify">Hẳn nhi&ecirc;n, trong tương lai, ch&uacute;ng ta sẽ chứng kiến những cuộc đấu tranh giai cấp khốc liệt cho quyền lực ch&iacute;nh trị, trong một bối cảnh mới, để một trật tự x&atilde; hội mới xuất hiện, trong đ&oacute; nh&agrave; nước sẽ đảm bảo nh&agrave; ở, y tế, gi&aacute;o dục v&agrave; tất cả c&aacute;c phương tiện mưu sinh, lập nghiệp, khởi nghiệp cho tất cả c&ocirc;ng d&acirc;n của m&igrave;nh, sự b&igrave;nh đẳng, c&ocirc;ng bằng v&agrave; phẩm gi&aacute; của tất cả c&aacute;c c&ocirc;ng d&acirc;n được duy tr&igrave; ./.</p> <p style="text-align:right"><strong style="text-align:justify">CH&Acirc;U TIẾN LỘC</strong></p> <p><strong style="text-align:justify">T&agrave;i liệu tham khảo:</strong></p> <p style="text-align:justify"><span style="font-size:11px">1. B&aacute;o điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam (2018), &ldquo;<em>Quan đi&ecirc;̉m của Ph. Ăngghen v&ecirc;̀ m&ocirc;́i quan h&ecirc;̣ giữa lao đ&ocirc;̣ng và giới tự nhi&ecirc;n v&acirc;̃n vẹn nguy&ecirc;n tính khoa học và ý nghĩa thời sự</em>&rdquo;, tulieuvankien.dangcongsan.vn/c-mac-angghen-lenin-ho-chi-minh/ph-angghen/nghien-cuu-hoc-tap-tu-tuong/quan-diem-cua-ph-angghen-ve-moi-quan-he-giua-lao-dong-va-gioi-tu-nhien-van-ven-nguyen-tinh-khoa-hoc-va-y-nghia-3206<br /> 2. B&aacute;o Tuổi Trẻ (2021), &ldquo;<em>Căng thẳng v&igrave; dịch, người trẻ Nhật t&igrave;m đến Karl Marx&rdquo;</em>, tuoitre.vn/cang-thang-vi-dich-nguoi-tre-nhat-tim-den-karl-marx-20210531112817483.htm<br /> 3. Theo TheGuardian.com (2021), &ldquo;<em>Cứ 4 người th&igrave; c&oacute; 1 người phải đối mặt với t&igrave;nh trạng bấp b&ecirc;nh lương thực trong năm đ&oacute;i của nước Mĩ, điều tra cho thấy</em>&rdquo;, Nina Lakhani and Edinburg, theguardian.com/environment/2021/apr/14/americas-year-of-hunger-how-children-and-people-of-color-suffered-most<br /> 4. Trang tin điện tử của Đảng Cộng sản Thổ Nhĩ Kỳ (2020), &ldquo;<em>C&aacute;c biện ph&aacute;p ngay lập tức để bảo vệ sức khỏe v&agrave; quyền lợi của c&aacute;c d&acirc;n tộc</em>&rdquo;, tkp.org.tr/en/agenda/news/immediate-measures-protect-health-and-rights-peoples.<br /> 5. Tony Wilsdon (2020), &ldquo;<em>Chủ nghĩa tư bản bị bệnh - Kế hoạch x&atilde; hội chủ nghĩa để chống lại cuộc khủng hoảng</em>&rdquo;, socialistalternative.org/2020/03/23/capitalism-is-sick-the-socialist-plan-to-fight-the-crisis.<br /> 6. Joseph Choonara (2020), &ldquo;<em>Chủ nghĩa x&atilde; hội trong thời kỳ&nbsp;đại dịch</em>&rdquo;&nbsp; isj.org.uk/socialism-in-a-time-of-pandemics.</span></p> </body></html>

BÌNH LUẬN

CÂU CHUYỆN ĐẸP

TIN NÓNG

Trải qua 3 ngày diễn ra với nhiều hoạt động trải nghiệm, thi đua thú vị dành cho các em thiếu nhi, “Festival Nhà Thiếu nhi toàn quốc” lần thứ VII được tổ chức tại TP. HCM đã kết thúc với những thành tích xứng đáng với kỳ vọng.

Agile Việt Nam
;