Hành trình lan tỏa tri thức Việt Nam - 73 năm một chặng đường

Truyền thống

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=windows-1252"</head><body> Ngày 10/10/1952 đánh dấu sự ra đời của ngành Xuất bản, In và Phát hành sách Việt Nam, mở đầu cho hành trình 73 năm đồng hành cùng tri thức dân tộc, khẳng định vai trò đặc biệt trong việc nuôi dưỡng tinh thần hiếu học, bồi đắp văn hóa và dẫn dắt tầm nhìn phát triển quốc gia. Ý nghĩa Ngày truyền thống của Ngành Xuất bản, In và Phát hành sách Việt Nam Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh vai trò vô cùng quan trọng của Sách là “mặt trời soi sáng” tìm ra con đường cứu nước, là vũ khí cách mạng giải phóng dân tộc và là công cụ khai trí, phát triển xã hội. Bởi vậy, Người khẳng định “xuất bản sách là một hoạt động văn hóa có ảnh hưởng nhiều đến việc giáo dục tư tưởng cho nhân dân,… phục vụ quyền lợi của Tổ quốc, của nhân dân”.  <img alt="" src="http://www.thanhdoan.hochiminhcity.gov.vn/ThanhDoan/webtd/Content/news/2025/10/37749/1.png" style="height:424px; width:600px" /> Bác Hồ tranh thủ thời gian nghiên cứu tài liệu - Ảnh: Tư liệu Trải qua hơn bảy thập kỷ, ngành Xuất bản Việt Nam đã không ngừng lớn mạnh, từ những bản in đầu tiên còn đơn sơ, khó khăn, đến hôm nay đã có hệ thống xuất bản đa dạng, hiện đại, hội nhập quốc tế. Đây là một chặng đường nhiều thách thức nhưng cũng đầy tự hào, khi sách Việt đã góp phần lan tỏa tri thức, giáo dục tinh thần yêu nước và nâng cao dân trí cho hàng triệu người dân. Ngày truyền thống 10/10 không chỉ để tưởng nhớ những bước đi đầu tiên của ngành, mà còn là dịp để nhìn lại ý nghĩa to lớn mà hoạt động xuất bản, in ấn và phát hành sách mang lại. Sách là kho tàng tri thức, là cây cầu nối quá khứ với hiện tại, là nơi gìn giữ và lan tỏa văn hóa Việt Nam đến thế hệ mai sau. Trong bối cảnh đất nước mới giành độc lập, chính quyền còn non trẻ, nhân dân thiếu thốn đủ bề, tới 95% dân số mù chữ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sớm nhận định: “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”. Chính vì vậy, ngay từ những ngày đầu lập nước, Người coi hoạt động xuất bản là trụ cột quan trọng trong sự nghiệp kiến quốc. Với mục tiêu xóa nạn mù chữ, phổ cập giáo dục và nâng cao dân trí, Người đã ký Sắc lệnh 19/SL và 20/SL năm 1945, kêu gọi toàn dân chống nạn thất học. Song song với việc chống “giặc đói” và “giặc dốt”, sách còn được sử dụng như một vũ khí đặc biệt để đấu tranh chống ngoại xâm. Dù điều kiện vô cùng khó khăn, từ năm 1945 đến 1951, nhiều nhà xuất bản và nhà in lần lượt được thành lập như: Nhà xuất bản Lao động (11/1945), Nhà xuất bản Sự thật, Nhà xuất bản Văn hóa Cứu quốc (12/1945), Nhà in Tiến bộ (1945), Nhà xuất bản Quân du kích (1947), Nhà xuất bản Vệ quốc dân (1948)… phục vụ trực tiếp sự nghiệp kháng chiến và kiến quốc. Không chỉ dừng lại ở xuất bản, Hồ Chí Minh còn đặc biệt chú trọng đến công tác lưu trữ xuất bản phẩm nhằm bảo tồn di sản văn hóa tri thức cho các thế hệ sau. Ngay trong năm 1945-1946, Người đã ký nhiều sắc lệnh quan trọng có thể kể đến là Sắc lệnh số 13 ngày 08/9/1945 về việc đưa các thư viện công về Bộ Giáo dục quản lý; Sắc lệnh số 18 ngày 31/1/1946 quy định chế độ lưu chiểu, bắt buộc mọi xuất bản phẩm phải nộp về Thư viện Quốc gia. Nhờ vậy, đến nay, đất nước có được hệ thống xuất bản phẩm lưu trữ phong phú, góp phần quan trọng cho công tác nghiên cứu, học tập và phát triển tri thức xã hội. Để chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, ngày 10/10/1952, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 122/SL thành lập Nhà in Quốc gia, một cơ quan vừa là doanh nghiệp nhà nước, vừa thực hiện quản lý thống nhất ba khâu là xuất bản, in và phát hành trên phạm vi cả nước. Đây là mốc son đánh dấu sự ra đời của ngành Xuất bản Việt Nam và ngày 10/10/1952 đã trở thành Ngày truyền thống của ngành. Đặc biệt, Chỉ thị số 42-CT/TW ngày 25/8/2004 của Ban Bí thư về nâng cao chất lượng toàn diện của hoạt động xuất bản đã mở ra giai đoạn mới. Từ đây, hệ thống tổ chức các nhà xuất bản được củng cố, năng lực và đội ngũ được nâng cao, hoạt động in và phát hành phát triển nhanh cả về quy mô, số lượng lẫn chất lượng. Xuất bản phẩm đã đáp ứng tốt hơn nhu cầu đọc của nhân dân, đồng thời phục vụ hiệu quả nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế, xã hội, khẳng định rõ vai trò của xuất bản trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. <img alt="" src="http://www.thanhdoan.hochiminhcity.gov.vn/ThanhDoan/webtd/Content/news/2025/10/37749/2.png" style="height:361px; width:600px" /> Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương sáng về không ngừng học tập, trau dồi kiến thức và tu dưỡng nhân cách thông qua đọc sách - Ảnh: nxbctqg.org.vn 73 năm đồng hành và phát triển cùng tri thức Việt Nam Trong suốt những năm qua, ngành xuất bản luôn đồng hành cùng sự phát triển của đất nước. Trong chiến tranh, sách là vũ khí tinh thần, khơi dậy lòng yêu nước, cổ vũ nhân dân chiến đấu giành độc lập. Trong thời bình, sách là công cụ quan trọng thúc đẩy học tập, nghiên cứu, đổi mới và hội nhập quốc tế. Nhiều tác phẩm giá trị đã trở thành kim chỉ nam cho thế hệ trẻ, định hướng tư tưởng, bồi dưỡng nhân cách và khát vọng vươn lên. Ngay từ khi mới thành lập, công tác xuất bản, in và phát hành sách đã trở thành vũ khí sắc bén của chính quyền cách mạng, góp phần tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, kịp thời đấu tranh chống các luận điệu phản động của đế quốc và tay sai. Khi đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, ngành Xuất bản, In và Phát hành sách đã có nhiều cải tiến trong hoạt động, góp phần thúc đẩy quá trình đổi mới tư duy trên các lĩnh vực của đời sống xã hội. Trong giai đoạn năm 1952-1975, xuất bản trở thành một sức mạnh, một vũ khí tinh thần sắc bén góp phần trực tiếp cho thắng lợi vĩ đại của dân tộc ta trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Trong hoàn cảnh cực kỳ khó khăn, hy sinh và gian khổ, xuất bản tiếp tục phát triển cả về số lượng của các nhà xuất bản, tổng số xuất bản phẩm khác và về chất lượng, giá trị sách. Nhờ đó, sách có mặt ở mọi nơi, từ các thư viện tỉnh, huyện, các ki-ốt, bưu điện, nhà văn hóa, hợp tác xã và trong ba lô ra chiến trường của bộ đội, thanh niên xung phong và xuất hiện trên mọi mặt trận chiến đấu, sản xuất, xây dựng… Phong trào “đọc và làm theo sách”, “đọc sách có hướng dẫn”, đọc “sách người tốt, việc tốt”... lan tỏa rộng lớn trong mọi tầng lớp nhân dân, hình thành nên những giá trị tri thức, văn hóa mới của nền văn hóa xã hội chủ nghĩa. Theo số liệu của Cục Xuất bản, In và Phát hành - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, tính đến tháng 12/2024, cả nước có 57 nhà xuất bản, trực thuộc 54 cơ quan chủ quản, trong đó có 15 nhà xuất bản hoạt động theo mô hình doanh nghiệp và 42 đơn vị sự nghiệp công lập. Nhiều nhà xuất bản, công ty sách có xu hướng chuyển dần hướng tiếp cận bạn đọc từ sách in sang sách điện tử. Tính tới hiện tại, cả nước có 31 nhà xuất bản xuất bản điện tử, chiếm 54% số nhà xuất bản, 27 cơ sở phát hành phát hành điện tử, từ đó tạo điều kiện cho sự tăng nhanh về số lượng loại hình này để cung cấp tới độc giả. Bên cạnh đó, cả nước có 2.771 cơ sở in, trong đó có 1.050 cơ sở in xuất bản phẩm, xuất bản 43.000 đầu xuất bản phẩm với 550 triệu bản. Từ đó, sự phát triển nhanh về số lượng nhà sách, công ty phát hành sách trên phạm vi toàn quốc, đáp ứng ngày càng tốt hơn văn hóa đọc đa dạng, phong phú và lành mạnh của mọi tầng lớp nhân dân. <img alt="" src="http://www.thanhdoan.hochiminhcity.gov.vn/ThanhDoan/webtd/Content/news/2025/10/37749/3%20(12).jpg" style="height:346px; width:600px" /> Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng, Thứ trưởng Phan Tâm chụp ảnh lưu niệm với cán bộ, nhân viên Cục Xuất bản, In và Phát hành - Ảnh: Cục Xuất bản, In và Phát hành Tiếp nối những thành tựu trên, ngành Xuất bản, In và Phát hành sách Việt Nam tiếp tục phát huy những thành tích đã đạt, ngành luôn giữ vững định hướng chính trị, tư tưởng, bảo đảm hài hòa giữa nhiệm vụ chính trị và phát triển mạnh mẽ văn hóa đọc, đồng thời tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác xuất bản, in và phát hành sách có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, chuyên môn, nghiệp vụ giỏi, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Sứ mệnh phát triển gửi gắm qua thời đại mới Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, Việt Nam đứng trước những thách thức và yêu cầu đổi mới để bắt kịp xu hướng. Ngành xuất bản không chỉ tập trung cải tiến in ấn truyền thống mà còn phải đẩy mạnh phương thức chuyển đổi số, phát triển sách điện tử, đa dạng hóa phương thức phát hành để bắt kịp xu thế toàn cầu. Đây là thách thức nhưng cũng là cơ hội để sách Việt Nam mở rộng không gian tiếp cận, đưa tri thức đến gần hơn với bạn trẻ. Sứ mệnh của ngành xuất bản trong thời đại mới chính là góp phần xây dựng một xã hội học tập, một thế hệ trẻ ham đọc sách, biết chọn lọc và phát huy tri thức để cống hiến cho Tổ quốc. Đây không chỉ là trách nhiệm của người làm nghề, mà còn là sự đồng hành của toàn xã hội, đặc biệt là tuổi trẻ, những người sẽ tiếp nối và lan tỏa văn hóa đọc, giữ gìn bản sắc dân tộc trong dòng chảy hội nhập. Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng đã ghi nhận và biểu dương những việc mà ngành xuất bản, in và phát hành đã làm được trong thời gian qua và nhấn mạnh nhiệm vụ trọng tâm trong buổi làm việc với Cục Xuất bản, In và Phát hành về tình hình triển khai nhiệm vụ công tác năm 2025. Ngày nay, ngành Xuất bản, In và Phát hành sách phải triển khai hiệu quả các nhiệm vụ, trên cơ sở nhận thức hoạt động xuất bản là 1/12 lĩnh vực công nghiệp văn hoá, quán triệt sâu sắc tinh thần chỉ đạo của Bộ trưởng chuyển từ làm văn hoá sang quản lý nhà nước về văn hoá, Cục Xuất bản, In và Phát hành xác định các nhiệm vụ trọng tâm trên 4 phương diện, đó là: Xây dựng thể chế; tổ chức thực hiện pháp luật; thanh tra, kiểm tra xử lý vi phạm; hỗ trợ các giải pháp thúc đẩy phát triển ngành. <img alt="" src="http://www.thanhdoan.hochiminhcity.gov.vn/ThanhDoan/webtd/Content/news/2025/10/37749/4%20(12).jpg" style="height:440px; width:600px" /> Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc - Ảnh: Cục Xuất bản, In và Phát hành Trước hết, phải ưu tiên hoàn thiện thể chế, văn bản quy phạm pháp luật để tăng cường quản lý nhà nước về lĩnh vực xuất bản, in và phát. Từ việc tháo gỡ khoảng trống về mặt thể chế để khơi thông “điểm nghẽn” cho ngành Xuất bản, In và Phát hành. Bên cạnh đó, việc tổ chức Ngày sách và Văn hóa đọc Việt Nam cũng phải được trú trọng nhằm khẳng định vị trí, vai trò và tầm quan trọng của sách đối với việc nâng cao kiến thức, kỹ năng, phát triển tư duy, giáo dục và rèn luyện nhân cách con người. Đồng thời, khuyến khích và phát triển phong trào đọc sách, tạo dựng môi trường đọc thuận lợi, xây dựng thói quen đọc sách trong gia đình, nhà trường, cơ quan, tổ chức và cộng đồng.  Theo đó, các cơ quan quản lý cần phát hiện, tôn vinh các tổ chức, cá nhân có những đóng góp cho phát triển sách và văn hóa đọc trong cộng đồng, góp phần xây dựng hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam. Về công tác phòng chống in lậu, Tổ chức liên ngành về phòng, chống in lậu là tổ chức hoạt động xuyên suốt trong cả nước, để tổ chức liên ngành tiếp tục hoạt động và phát huy những thành tích đã đạt được trong 15 năm qua, Cục Xuất bản, In và Phát hành đề xuất Lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch giao cho Cục xây dựng dự thảo chức năng, nhiệm vụ và tiếp tục làm cơ quan thường trực của Đoàn liên ngành. Các cơ quan quản lý nhà nước lĩnh vực xuất bản, in, phát hành sách đã thể hiện rõ vai trò trong việc quản lý, điều hành, chỉ đạo hoạt động xuất bản, in và phát hành phát triển đúng định hướng.  73 năm đi qua, ngành Xuất bản, In và Phát hành sách Việt Nam không chỉ ghi dấu ấn quan trọng trong lịch sử, mà còn khẳng định vị thế của đơn vị trên hành trình phát triển đất nước. Ngày truyền thống hôm nay là lời nhắc nhở để chúng ta trân trọng, gìn giữ và tiếp tục phát huy giá trị ý nghĩa, đồng thời để mỗi cuốn sách không chỉ mang tri thức, mà còn gửi gắm khát vọng dựng xây một Việt Nam vươn mình mạnh mẽ hơn trong kỷ nguyên mới. CẨM TIÊN <div> </div> </body></html>

BÌNH LUẬN

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

CÂU CHUYỆN ĐẸP

MẠNG XÃ HỘI

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM

TIÊU ĐIỂM

CHUYÊN MỤC